მთავარი > პლასტიკური ქირურგია > ესთეტიკური ქირურგია > მამოპლასტიკა
მამოპლასტიკა

ეს არის ოპერაცია მკერდის ზომების გასაზრდელად. ოპერაციის მიზანია, სილიკონის იმპლანტანტების მეშვეობით სარძევე ჯირკვლების ზომებში მომატება, ფორმის შეცვლა, მსუბუქი ფტოზის და ასიმეტრიის კორექცია. პლასტიკური ქირურგიის ისტორიის მანძილზე მკერდის გადიდების მიზნით გამოიყენებოდა სამი ძირითადი მეთოდი: გადიდება აუტოქსოვილებით, ინექციური სინთეტიკური მასალებით და იმპლანტებით. 
  ჩვენ კლინიკაში სარძევე ჯირკვლების პირველი აუგმენტაცია ჩატარდა 1980 წელს, თორაკოდორსალური  ნაფლეთიროტაციის მეშვეობით.     უნდა აღინიშნოს რომ იმ დროს  პაციენტს პანიკურად  ეშინოდათ სილიკონის  იმპლანტანტების  და ამდენად   მკერდის გადიდება  შესაძლებელი ყო  მხოლოდ აუტოქსოვილების გამოყენებით.     
 ჩვენს კლინიკაში შემუშავებულია მკერდის აუტოქსოვილებით გადიდების რამდენიმე მეთოდი, თუმცა დღესდღეობით ამ მეთოდმა გამოყენება ჰპოვა პოლანდის სინდრომის შემთხვევებში (სრული ცალმხრივი ამასტია – სარძევე ჯირკვლის დიდი კუნთის არარსებობა) და აგრეთვე მკერდის რეკონსტრუქციის დროს.
 ჩვენს კლინიკაში ესთეტიკური მიზნით სარძევე ჯირკვლების გადიდებისთვის გამოიყენება მსოფლიოს წამყვანი ფირმების იმპლანტები, ისეთები, როგორიცაა Mentor, Polytech. ჩვენ სარძევე ჯირკვლების აუგმენტაციის დროს უპირატესობას ვანიჭებთ იმპლანტების ინტრამუსკულარულად მოთავსებას, ვინაიდან ამ მეთოდის გამოყენებით შესაძლებელია მკერდის უფრო ბუნებრივი ფორმის მიღება და გაცილებით ნაკლებია კაპსულარული კონტრაქტურების განვითარების რისკი. 
ცალკეულ, კონკრეტულ შემთხვევაში შეირჩევა გარკვეული ფორმის, მოცულობის და პროფილის პროტეზი ინდივიდუალურად, რათქმაუნდა პაციენტის სურვილის გათვალისწინებით, თუმცა ლამაზი და ბუნებრივი მკერდის მისაღებად გათვალისწინებული უნდა იყოს სარძევე ჯირკვლის ანატომიური მაჩვენებლები.

 
პირველად მკერდის აუგმენტაცია ჩაატარა ჩერნიმ (Czerny) 1995 წელს. მან გამოიყენა ზურგის ლიპომიდან აღებული ქსოვილები, რომლებიც გადაიტანა მკერდის არეში ასიმეტრიის კორექციის მიზნით.
შემდგომში იყო  როგორც დუნდულოებიდან და მუცლიდან აღებული სუფთა ცხიმოვანი აუტოქსოვილების, ისე კომპლექსური ქსოვილების (კან–ცხიმოვან–ფასციური ტრანსპლანტანტები) გამოყენების მცდელობა. ეს მეთოდები ვერ იძლეოდა სასურველ შედეგს, ვინაიდან ხდებოდა გადანერგილი ქსოვილების დეზორბაცია და ვითარდებოდა გამოხატული ასიმეტრია. აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ დღესდღეობით აუტოქსოვილები აქტიურად გამოიყენება მკერდის რეკონსტრუქციაში, ონკოქირურგიული ჩარევების შემდეგ მათი აღდგენის მიზნით.
მკერდის აუგმენტაციის მიზნით ინექციური სინთეტიკური მასალების გამოყენება დაიწყეს მე–18 საუკუნის ბოლოდან.
1899 გერსუნიმ (Gersuny) პირველად გამოიყენა პარაფინის ინიექცია მკერდის გადიდების მიზნით. ამას მოყვა ცვილის და ბოსტნეულის ზეთების გამოყენება, რომელიც შეყავდათ კანქვეშ. ანალოგიური ხასიათის პროცედურები ცნობილ იქნა პაციენტების ჯანმრთელობისთვის საშიშად და 1960 წლიდან აიკრძალა.
თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგიერთ ქვეყნებში, არაკეთილსინდისიერი ქირურგები დღერმდე აგრძელებენ თხევადი ინიექციური მასალების გამოყენებას მკერდის გადიდების მიზნით, რაც იწვევს სარძევე ჯირკვლის ქსოვილების შეუქცეველ დაზიანებებს და ამ მასალის მიგრაციას ღრმა ქსოვილებში. ასეთ შემთხვევებში, გელის მოსაცილებლად ხშირად საჭირო ხდება რადიკალური მასტექტომიის (მკერდის მოკვეთა) ჩატარება.
ჩამოთვლილი სამი მეთოდიდან მკერდის გადიდების მიზნით ყველაზე გამართლებულია იმპლანტების გამოყენება. პირველი იმპლანტები მზადდებოდა სპილოს ძვლის (ეშვები) და მინისაგან, მაგრამ შემდგომში მათზე უარი ითქვა მათი არაბუნებრივი თვისებების გამო. შემდგომში ყურადღება მიიპყრო ივალონის მსგავსმა ღრუბლისებრმა მასალებმა, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელი იყო მკერდისთვის უფრო ბუნებრივი ფორმის მიცემა. შემდეგ ღრუბლისებრი მასალების გამოყენებაც შეწყდა ისეთი გართულებების გამო როგორიცაა მათი შეკუმშვა, გამკვრივება, ფორმის შეცვლა და დამახინჯება.
თანამედროვე სილიკონის იმპლანტების ევოლუცია დაიწყო 1962 წლიდან, როდესაც კრონინმა (Cronin) და ჰეროუმ (Gerow) პირველად გამოიყენეს სილიკონი გელით შევსებული სილიკონის იმპლანტები. დროთა განმავლობაში სილიკონის იმპლანტებმა მთლიანად განდევნეს პრაქტიკიდან ყველა სხვა მეთოდი და მასალები.
დრესდღეობით მკერდის აუგმენტაციის მიზნით გამოიყენება სხვადასხვა ფორმისა და მოცულობის სილიკონის იმპლანტები. ესენია მრგვალი, წვეთისებური და ანატომიური ფორმის იმპლანტები.
იმპლანტები ასევე შეიძლება მაღალპროფილიანი და დაბალპროფილიანი, რაც იძლევა  დვრილ–არეოლის კომპლექსის სასურველ სიმაღლეზე დაყენების საშუალებას.
 

 
აუგმენტაციის ჩვენებები შეიძლება იყოს მიკრომასტია (პატარა ზომის სარძევე ჯირკვლები), პოსტლაქტაციური ინვოლუცია (მკერდის მოცულობის მნიშვნელოვანი დაპატარავება), და მშობიარობასა და ძუძუთი კვების შემდგომი კანის ელასტიურობის დაკარგვა, სუსტად გამოხატული ფტოზი, აგრეთვე სარძევე ჯირკვლების ასიმეტრია. მკვეთრად გამოხატული ფტოზის შემთხვევაში შესაძლებელია მკერდის აუგმენტაციის კომბინირება მის ლიფტინგთან.
დღესდღეობით მრავალწლიანი გამოკვლევების ჩატარების შედეგად, შეიძლება დაბეჯითებით ითქვას, რომ იმპლანტების გამოყენება არ ზრდის სარძევე ჯირკვლების სიმსივნის განვითარების რისკს. ყოველთვის იოლად შეიძლება მამოგრაფიისა და ულტრაბგერითი გამოკვლევის ჩატარება. მიუხედავად ამისა ოპერაციის წინ ამ გამოკვლევების ჩატარება სავალდებულოა, ისევე როგორც მამოლოგის კონსულტაცია, რათა გამოირიცხოს სარძევეე ჯირკვლებში უკვე არსებული პროცესები.
 

 
ოპერაცია ტარდება ზოგადი ანესთეზიის პირობებში, ხანგძლივობა 1–2 საათი.
იმპლანტების ჩაყენება შეიძლება როგორც ინტრამამალურ სივრცეში (ჯირკვლის ქვეშ), ისე მკერდის დიდი კუნთის ქვეშ (ინტრამუსკულარულად). განაკვეთი კანზე შეიძლება გაკეთდეს მკერდქვეშა ნაოჭის არეში, არეოლის გარშემო და იღლიის ქვეშ. განკვეთის სიგრძე 4–6 სმ–ია.
ოპერაციის დროს შესაძლებელია დრენაჟების ჩაყენება, რომლებსაც აცილებენ 2–4 დღეში.
 

 
როგორც წესი, პაციენტი მეორე დღეს ეწერება ამბულატორიულ მკურნალობაზე.
სამუშაოზე გასვლა შეიძლება ოპერაციიდან 1 კვირის შემდეგ.
ნაკერებს ხსნიან 10–12 დღეში, ზოგჯერ შესაძლებელია დვრილ–არეოლის კომპლექსის მგრძნობელობის დროებითი დარღვევა ან შეცვლა.
მანქანის ტარება შეიძლება 1–2 თვის შემდეგ.
სრული ფიზიკური დატვირთვის უფლება ეძლევათ ოპერაციიდან 2–3 თვის შემდეგ.
ნაწიბურების სრული ფორმირება მთავრდება ოპერაციიდან დაახლოებით 12 თვის შემდეგ.
 

ეს არის ოპერაცია მკერდის ზომების შესამცირებლად. მისი მიზანია როგორც ზომაში შემცირება, ასევე ძუძუებისთვის ახალი ფორმის მიცემა დვრილ–არეოლის კომპლექსის ახალ პოზიციაში გადატანით. ოპერაცია მოიცავს სარძევე ჯირკვლების ჭარბი ქსოვილების რეზექციას (ამოკვეთა). ჩვენს კლინიკაში რედუქციული მამოპლასტიკა ტარდება 90–იანი წლების დასაწყისიდან და ვიყენებთ სარძევე ქსოვილების რედუქციის სხვადასხვა მეთოდებს.

ფტოზირებული და დიდი ზომის სარძევე ჯირკვლების ზომებში შემცირება პირველად გააკეთა ჩემბერსმა(Chembers) 1896 წელს. რეზეცირებულმა მასამ 11 კგ შეადგინა. 
 
1903 წელს განარდმა(Guinard) წარმოადგინა მკერდის დაპატარავების ტექნიკა – ნახევრადოვალური განაკვეთით კეთდებოდა ჭარბი სარძევე ჯირკვლების ქსოვილისა და კანის რეზექცია.
1928 წელს ბისენბერგერმა(Biesenberger) მოგვაწოდა სარძევე ჯირკვლის კანის ფართო აშრევება და ჯირკვლის პარენქიმასთან ერთად დვრილ–არეოლის კომპლექსის გადატანა.
1930 წელს შვარცმანმა(Schwarzmann) პირველმა გამოიყენა დვრილ-არეოლის კომპლექსი მკვებავი ფეხით და მისი ადექვატური სისხლმომარაგებით.
რედუქციულ მამოპლასტიკაში განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ბრაზილიელ ქირურგს ივო პიტანგიოს, რომელმაც შეიმუშავა ამ ოპერაციის რამდენიმე მეთოდი.
 
 

 
რედუქციული მამოპლასტიკის ჩვენებებს წარმოადგენს გიგანტომასტია(დიდი მკერდი), რომელიც ქალს უქმნის როგორც ესთეტიკურ (ჭარბი ოფლიანობა მკერდქვეშ, თეთრეულის, საცურაო კოსტიუმის, ტანსაცმლის შერჩევის სიძნელე), ასევე სამედიცინო პრობლემებს(კანის გაღიზიანება მკერდქვეშა ნაოჭის არეში, ადვილად დაღლა, ტკივილები ზურგის არეში, ხერხემლის დაავადებები).
ახალგაზრდა პაციენტებს დიდი მკერდის გამო ხშირად უვითარდებათ არასრულფასოვნების კომპლექსი, რაც აძნელებს მათ ურთიერთობას თანატოლებთან.
დამტკიცებულია რომ, რედუქციული მამოპლასტიკა არ ახდენს გავლენას სარძევე ჯირკვლის ქსოვილების მდგომარეობაზე და არ შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახის მასტოპათიების ან ონკოლოგიური დაავადებების მიზეზი.
მიუხედავად ამისა, ოპერაციის წინ, ყველა პაციენტისთვის სავალდებულოა სარძევე ჯირკვლების ულტრაბგერითი ან მამოგრაფიული გამოკვლევა. უტარდება მამოლოგის კონსულტაცია, რათა გამოირიცხოს ან დადგინდეს სარძევე ჯირკვლებში უკვე არსებული პროცესები.
 

ოპერაცია ტარდება ზოგადი ანესთეზიის პირობებში, ხანგძლივობა 3–6 საათია. ოპერაციის დროს კეთდება ჭარბი კანის, ცხიმოვანი ქსოვილის და ჯირკვლის ნაწილობრივი ამოკვეთა. დვრილ-არეოლის კომპლექსი რბილქსოვილოვან ფეხზე გადაგვაქვს ახალ ადგილზე. განაკვეთები კეთდება არეოლის გარშემო, ვერტიკალურად და მკერდქვეშა ნაოჭის არეში. ოპერაციის დროს შესაძლებელია დრენაჟების ჩაყენება, რომლებსაც აცილებენ 2–4 დღეში.

 
როგორც წესი პაციენტი 2–3 დღეში ეწერება ამბულატორიულ მკურნალობაზე.
სამუშაოს უბრუნდება ოპერაციიდან 1 კვირაში.
ნაკერებს იღებენ 10–12 დღეში. ზოგიერთ შემთხვევებში შესაძლებელია აღინიშნებოდეს დვრილ–არეოლის კომპლექსის მგრძნობელობის დარღვევა ან შეცვლა. მანქანის ტარების უფლება ეძლევა 2 კვირის შემდეგ.
სრული ფიზიკური დატვირთვის ნება ეძლევათ ოპერაციიდან 1 თვის შემდეგ.
ნაწიბურების სრული ფორმირება მთავრდება ოპერაციიდან დაახლოებით 12 თვის შემდეგ. იშვიათ შემთხვევებში შესაძლებელია ფართო ნაწიბურების ჩამოყალიბება და შემდგომში შეიძლება საჭირო გახდეს მათი ამოკვეთა.
 

 
სარძევე ჯირკვლების ლიფტინგი (აწევა) მასტოფტოზის (ჩამოშვება) დროს.
ოპერაციის მიზანია სარძევე ჯირკვლების ფორმის შეცვლა ჯირკვლების ქსოვილის აწევით და დვრილ–არეოლის კომპლექსის პოზიციის შეცვლა. ლიფტინგი ტარდება ძირითადად კანის რეზექციის ხარჯზე.
ჩვენ კლინიკაში სარძევე ჯირკველების ლიფტინგი კეთდება 90–იანი წლების დასაწყისიდან. ჩვენ ვიყენებთ პერიარეოლურ, ვერტიკალურ და T-ს მაგვარ მასტოპექსიას.
 

 
სარძევე ჯირკვლების ლიფტინგის ისტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული რედუქციის ისტორიასთან, უფრო მეტიც, ამ ოპერაციების ტექნიკა ბევრ ასპექტში ერთმანეთის მსგავსია. ძირითადი განსხვავება იმაში მდგომარეობს რომ ლიფტინგის დროს კანის განაკვეთი უფრო პატარაა. ასევე რედუქციისაგან განსხვავებით ლიფტინგის დროს კეთდება ძირითადად კანის რეზექცია.
სარძევე ჯირკვლების აწევის ერთ–ერთი პირველი ოპერაცია ჩაატარა მიხელ პუსინმა (Michael Poussin) 1897 წელს. მან განაკვეთი გაატარა არეოლის თავზე, გააკეთა კანის ნაწილის, ჯირკვლის და ხიმოვანი ქსოვილის რეზექცია, მაგრამ პირველი ზომაში დაპატარავდა და ოპერაციის შედეგი არაესთეტიკური გამოვიდა. მან უკეთესად შეძლო მკერდის დაპატარავება მის აწევასთან ერთად, მაგრამ დვრილ–არეოლის კომპლექსის გადაადგილება ასიმეტრიული გამოუვიდა.
ამ პრობლემის ნაწილობრივი გადაწყვეტა შესძლო ამერიკელმა ქირურგმა მაქს ტორეკმა (Max Thorek) 1921 წელს, რომელმაც სარძევე ჯირკვლების ლიფტინგის დროს გააკეთა დვრილ–არეოლის კომპლექსების რეზექცია, მათი შემდგომი გადანერგვით. თანამედროვე პლასტიკურ ქირურგიაში სარძევე ჯირკვლების აწევის დროს დვრილ–არეოლის კომპლექსის თავისუფალ გადანერგვაზე უარი თქვეს.
დღესდღეობით კეთდება პერიარეალური, ვერტიკალური და ინვერსიული T-ს მაგვარი ლიფტინგი. ყოველმეთოდს გააჩნია თავისი ჩვენებები, მკერდის ჩამოშვების ხარისხიდან გამომდინარე.
 

 
მასტოპექსიის ჩვენებებია სარძევე ჯირკვლების ასაკობრივი და პოსტლაქტაციური ცვლილებები ქალებში სარძევე ჯირკვლების საკმარისი მოცულობით, მაგრამ გამოხატული ფტოზით და კანის ელასტიურობის დაქვეითებით. მასტოფტოზი ასევე შეიძლება განვითარდეს მკვეთრი გახდომის შედეგად. სარძევე ჯირკვლები იწყებს ჩამოშვებას, მკერდქვეშა ნაოჭი ხდება გამოხატული, დვრილი ეშვება მკერდქვეშა ნაოჭის ქვემოთ, ჯირკვლის ქსოვილი გადაინაცვლებს ქვევით, ზედა კონტური ხდება ჩავარდნილი, კანი იწელება.
პაციენტის სურვილის მიხედვით შესაძლებელია სარძევე ჯირკვლების ლიფტინგის ჩატარება სილიკონის იმპლანტებით აუგმენტაციის კომბინაციაში. სარძევე ჯირკვლების სუსტად გამოხატული ფტოზის შემთხვევაში შესაძლებელია მხოლოდ სილიკონის იმპლანტებით აუგმენტაციით შემოფარგვლა.
დადგენილია, რომ მასტოპექსია (მკერდის ლიფტინგი) არ ახდენს გავლენას სარძევე ჯირკვლების ქსოვილების მდგომარეობაზე და არ შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახის მასტოპათიების ან ონკოლოგიური დაავადებების მიზეზი. მიუხედავად ამისა, ოპერაციის წინ, ყველა პაციენტს უტარდება სავალდებულო სარძევე ჯირკვლების ულტრაბგერითი ან მამოგრაფიული გამოკვლევა და მამოლოგის კონსულტაცია, რათა გამოირიცხოს სარძევე ჯირკვლებში უკვე არსებული პროცესები.
 

ოპერაცია ტარდება ზოგადი ანესთეზიის პირობებში, ხანგძლივობა მეთოდიკიდან გამომდინარე 1–3 საათია. მკერდის აწევა ხდება სარძევე ჯირკვლების ქსოვილების გადაადგილებით, იმგვარად რომ დვრილი ან არეოლი გადაინაცვლებს ნორმალურ პოზიციაში და მკერდის ფორმა გაცილებით უკეთესი ხდება. განაკვეთი მეთოდიკიდან გამომდინარე შეიძლება გაკეთდეს არეოლის გარშემო, ვერტიკალურად არეოლიდან ქვემოთ და მკერდქვეშა ნაოჭის არეში. ოპერაციის დროს შესაძლებელია დრენაჟების ჩაყენება, რომელთაც იღებენ 2–4 დღეში.

 
როგორც წესი, პაციენტი ოპერაციიდან მეორე დღეს ეწერება ამბულატორიულ მკურნალობაზე.
სამუშაოს უბრუნდება ოპერაციიდან 3–5 დღის შემდეგ.
ნაკერებს იღებენ 10–12 დღეში. ზოგიერთ შემთხვევებში შესაძლებელია დვრილ–არეოლის კომპლექსის მგრძნობელობის დროებითი დარღვევა ან შეცვლა.
მანქანის ტარება შეიძლება 2 კვირის შემდეგ.
სრული ფიზიკური დატვირთვის უფლება ეძლევათ ოპერაციიდან 1 თვის შემდეგ.
ნაწიბურების სრული ფორმირება მთავრდება ოპერაციიდან დაახლოებით 12 თვის შემდეგ.
 

შეიძლება გამოქვეული იყოს როგორც თანდაყოლილი პათოლოგიებით, მაგალითად პოლანდის სინდრომი, ისე ჩვეულებრივი ასიმეტრიით. მკერდის ასიმეტრიის კორექციის მიზნით შეიძლება გამოყენებული იყოს სხვადასხვა მეთოდები: მკერდის ენდოპროტეზირება, ლიფტინგი ენდოპროტეზირებასთან ერთად, რედუქციული მამოპლასტიკა.

თავი
სხეულის ქვედა ნაწილი